Παθολογικη κλινικη "Μητερα"
Header

ΧΟΛΟΛΙΘΙΑΣΗ

ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ

Συνήθως η ύπαρξη χολόλιθων γίνεται αντιληπτή όταν αυτοί ενσφηνωθούν σε έναν από τους πόρους που μεταφέρουν τη χολή -έναν χυμό του πεπτικού συ­στήματος- από τη χοληδόχο κύστη προς το λεπτό έντερο. Όταν συμβεί μια τέτοια απόφραξη, είναι πιθανό να εμ­φανιστούν τα εξής:

Οι κρυσταλλικές εναποθέσεις που λέγονται χολόλιθοι συχνά περ­νούν απαρατήρητοι αν παραμείνουν στη χοληδόχο κύστη, στην οποία αποθηκεύεται η χολή που παράγεται στο ήπαρ. Όμως ένας λίθος που βγαίνει από την κύστη και σφηνώνεται στον κυστικό πόρο < στον χοληδόχο πόρο (πάνω) μπορεί να προκαλέσει έντονο πόνο και φλεγμονή. Παρατεταμένη απόφραξη πιθανόν να οδηγήσει σε λοίμωξη, ηπατική βλάβη ή σοβαρά παγκρεατικά προβλήματα.

♦   Έντονος και ξαφνικός πόνος στο πά­νω δεξιό τμήμα της κοιλιάς, που ίσως επεκτείνεται και προς το πάνω τμή­μα της πλάτης.

♦    Επαναλαμβανόμενα επεισόδια ή υπο­τροπές δυσπεψίας.

♦    Πυρετός και ρίγος.

♦   Έντονη ναυτία και εμετός.

♦   Ίκτερος.

ΚΑΛΕΣΤΕ TON ΓΙΑΤΡΟ ΣΑΣ:

♦   Αν ο κοιλιακός πόνος αρχίζει μάλλον ξαφνικά, διαρκεί πάνω από τρεις ώρες και ακολουθείται από ήπιο και αμβλύ πόνο στο πάνω δεξιό τμήμα της κοιλιάς. Ίσως έχετε χολόλιθους ή λοίμωξη στον χοληδόχο πόρο.

♦   Αν παρατηρήσετε ίκτερο. Οι χολόλι­θοι μπορεί να έχουν αποφράξει τον χοληδόχο πόρο, με αποτέλεσμα η χο­λή να επιστρέφει προς το ήπαρ και να εισέρχεται στην κυκλοφορία του αίματος.

Ο

ι χολόλιθοι είναι κρυσταλλικές εναποθέσεις που αναπτύσσονται στη χοληδόχο κύστη – ένα μικρό όργανο με σχήμα αχλαδιού, που αποθη­κεύει τη χολή, έναν χυμό του πεπτικού συστήμα­τος που παράγεται από το ήπαρ (συκώτι). Το μέ­γεθος των ιζημάτων ποικίλλει από κόκκου της άμ­μου ώς μπάλας του γκολφ και μπορεί να είναι σκληρά ή μαλακά, λεία ή τραχιά. Είναι δυνατό να έχει κανείς πολλούς χολόλιθους είτε μόνο έναν.

Ένας στους 10 ανθρώπους έχει ή θα αποκτήσει κάποια στιγμή χολόλιθους, τις περισσότερες φορές όμως δεν γίνονται αντιληπτοί. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, αυτό που δεν γνωρίζουμε μάλλον δεν μπορεί να μας βλάψει. Χολόλιθοι που απλώς κινού­νται ελεύθερα μέσα στη χοληδόχο δεν προκαλούν γενικά συμπτώματα, ούτε κάποια βλάβη. Αυτοί οι «σιωπηλοί» λίθοι περνούν συνήθως απαρατήρητοι ώσπου συχνά γίνονται αντιληπτοί σε υπερηχογρά­φημα που γίνεται για άλλο λόγο. Πάντως, όσο πε­ρισσότερο καιρό υπάρχει ένας λίθος στη χοληδόχο κύστη, τόσο πιο πιθανό είναι να δημιουργήσει πρό­βλημα. Μπορεί να περάσουν ώς και 25 χρόνια πριν αρχίσει ένας χολόλιθος να προκαλεί ενοχλήματα.

Όταν τελικά υπάρξουν συμπτώματα, οφείλονται συνήθως σε μετακίνηση του λίθου και ενσφήνωση στον κυστικό πόρο, έναν μικρό αγωγό που συνδέει τη χοληδόχο κύστη με έναν άλλο αγωγό, τον χοληδό­χο πόρο. Τα τυπικά συμπτώματα είναι κοιλιακός πόνος, ίσως μαζί με ναυτία, δυσπεψία ή πυρετό. Ο πόνος, που τον προκαλεί η σύσπαση της χοληδόχου κύστης ενάντια στον σφηνωμένο λίθο, εμφανίζεται γενικά μέσα σε μία ώρα μετά από κατανάλωση με­γάλου γεύματος, είτε στη μέση της νύχτας. Κάποιες φορές, λίθοι αποφράσσουν επίσης τον χοληδόχο πόρο – που μεταφέρει τη χολή στο λεπτό έντερο.

Τα εμπόδια στην πορεία της χολής μπορεί να προκαλέσουν φλεγμονή του πόρου, ίσως και ανά­πτυξη μικροοργανισμών (λοίμωξη). Αν το πρόβλη­μα συνεχιστεί για μερικά χρόνια, μπορεί να προκλη­θεί βλάβη στο ήπαρ, ίσως και ηπατική ανεπάρκεια. Η απόφραξη του χοληδόχου πόρου, που μαζί με τον παγκρεατικό πόρο εκβάλλει στο λεπτό έντερο, μπορεί επίσης να οδηγήσει σε φλεγμονή του πα­γκρέατος (βλ. Παγκρέατος παθήσεις).

Σε μια σπάνια αλλά επικίνδυνη κατάσταση, συ­χνότερη σε ηλικιωμένες γυναίκες, οι χολόλιθοι μετα­ναστεύουν στο λεπτό έντερο όπου αποφράσσουν τη δίοδο προς το παχύ έντερο, συχνά προκαλώντας έντονους και συχνούς εμετούς. Προβλήματα με χολόλιθους μπορεί επίσης να οδηγήσουν σε καρ­κίνο της χοληδόχου κύστης ή του χοληδόχου πόρου.

Κάθε χρόνο εκδηλώνονται στην Ελλάδα χιλιάδες νέες περιπτώσεις χολολιθίασης. Για λόγους που δεν είναι ακόμη σαφείς, οι γυναίκες έχουν τετρα­πλάσια πιθανότητα να προσβληθούν. Οι χολόλιθοι είναι επίσης συχνοί σε άτομα άνω των 40 ετών, σε όσους είναι παχύσαρκοι ή έχασαν πολύ βάρος σε μικρό διάστημα, καθώς και σε γυναίκες που είχαν εγκυμοσύνες με δίδυμη ή πολύδυμη κύηση.

ΑΙΤΙΑ

Κύρια λειτουργία της χοληδόχου κύστης είναι να αποθηκεύει τη χολή, ένα καφετί ή πρασινωπό υγρό που βοηθά το σώμα να διασπά τις λιπαρές τροφές. Όταν τρώμε ένα γεύμα, η χοληδόχος κύστη απε­λευθερώνει την αποθηκευμένη χολή μέσα στον κυ­στικό πόρο. Από εκεί το υγρό περνά διαμέσου του χοληδόχου πόρου στο λεπτό έντερο.

Βασικά συστατικά της χολής είναι η χοληστερόλη και τα χολικά οξέα. Φυσιολογικά, η συγκέντρωση χολικών οξέων είναι αρκετή ώστε να μην διασπάται η χοληστερόλη του μείγματος και να διατηρείται σε ρευστή μορφή. Όμως μία διατροφή πλούσια σε λί­πη μπορεί να ανατρέψει τη λεπτή ισορροπία, με αποτέλεσμα να παράγεται στο ήπαρ περισσότερη χοληστερόλη από όση μπορούν τα λιπαρά οξέα να χειριστούν. Έτσι, μέρος από αυτή την περίσσεια χο­ληστερόλης αρχίζει να στερεοποιείται σε κρυστάλ­λους, που λέγονται χολόλιθοι. Περίπου 80% όλων των χολόλιθων δημιουργούνται με αυτόν τον τρό­πο. Το υπόλοιπο 20% αποτελούνται από ασβέστιο αναμεμιγμένο με μια χολοχρωστική, τη χολερυθρίνη.

Αν το ήπαρ αποτύχει στην παραγωγή επαρκούς ποσότητας χολικών οξέων, χολόλιθοι μπορεί να σχηματιστούν ακόμη και αν τρέφεται κανείς σωστά. Όπως έδειξε η έρευνα, διατροφή εξαιρετικά χαμηλή σε λίπη μπορεί επίσης να συμβάλει σε σχηματισμό χολόλιθων: Έχοντας λιγότερα λίπη να διασπάσει, η χοληδόχος κύστη καλείται σπανιότερα να λειτουρ­γήσει από ό,τι φυσιολογικά, έτσι η χοληστερόλη έχει περισσότερο χρόνο να στερεοποιηθεί. Αλλοι παρά­γοντες που πιθανόν μειώνουν τη δραστηριότητα της χοληδόχου, οδηγώντας έτσι σε σχηματισμό χο­λόλιθων είναι, μεταξύ άλλων, η κίρρωση, η χρήση αντισυλληπτικών από το στόμα και η εγκυμοσύνη.

ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΕΛΕΓΧΟΣ

Αν τα συμπτώματα δείχνουν απόφραξη του πό­ρου από χολόλιθο, ο γιατρός θα ελέγξει αρχικά το δέρμα σας για ίκτερο, έπειτα θα ψηλαφίσει την κοιλιά για τυχόν ευαισθησία. Μια εξέταση αίμα­τος μπορεί να δώσει ενδείξεις για απόφραξη.

Επειδή άλλα πεπτικά προβλήματα, π.χ. μια λοί­μωξη του πόρου, μπορεί να δώσουν συμπτώματα παρόμοια με κρίσης χολολιθίασης, ίσως χρειαστούν και άλλες εξετάσεις για να φανεί αν όντως ευθύνο­νται χολόλιθοι. Συχνότερη μέθοδος είναι το υπερη­χογράφημα, μια σύντομη, ανώδυνη διαδικασία που χρησιμοποιεί ηχητικά κύματα υψηλής συχνότητας για τον σχηματισμό εικόνων της χοληδόχου κύστης, των πόρων και του περιεχομένου τους.

Μια πιο περίπλοκη εξέταση γίνεται αν οι για­τροί υποπτεύονται πως κάποιος χολόλιθος έχει σφηνωθεί στον χοληδόχο πόρο: η ανιούσα ενδο­σκοπική χολαγγειοπαγκρεατογραφία (ERCP) επι­τρέπει στον γιατρό να δει τον χοληδόχο πόρο μέσα από έναν μικρό έυκαμπτο σωλήνα, το ενδοσκόπιο. Ο γιατρός ψεκάζει το πίσω μέρος του φάρυγγα με αναισθητικό για να εμποδίσει το αίσθημα πνιγμο- νής, έπειτα περνά το ενδοσκόπιο από το στόμα προς τον στόμαχο και από εκεί στην περιοχή του λεπτού εντέρου όπου καταλήγει ο χοληδόχος πό­ρος. Μέσω του σωλήνα εισάγεται στον χοληδόχο πόρο μια χρωστική και μετά λαμβάνονται ακτινο­γραφίες. Η εξέταση διαρκεί περίπου μία ώρα και μπορεί να γίνει σε απλό ιατρείο.

ΘΕΡΑΠΕΙΑ

Στις περισσότερες περιπτώσεις, η θεραπεία για τους χολόλιθους θεωρείται απαραίτητη μόνο εφό­σον υπάρχουν συμπτώματα. Από τις συμβατικές μεθόδους, συνήθως γίνεται χειρουργική αφαίρεση της χοληδόχου κύστης. Κάποιες εναλλακτικές θερα­πείες είναι επίσης αποτελεσματικές για την ανακού­φιση συμπτωμάτων που οφείλονται σε χολόλιθους.

O γιατρός θα επιλέξει θεραπευτική αγωγή για ενοχλήματα από χολόλιθους μεταξύ τριών κυρίως μεθόδων: Αναμονή με ταυτόχρονη παρακολούθη­ση, μη χειρουργική αντιμετώπιση, χειρουργική αφαίρεση της χοληδόχου κύστης.

Αναμονή και παρακολούθηση. Παρότι μια κρίση χολολιθίασης μπορεί να είναι εξαιρετικά επώδυνη ή ανησυχητική, σχεδόν 1/3 των ατόμων που έχουν μία κρίση δεν εμφανίζουν ποτέ δεύτερη. Κάποιες φορές ο λίθος διαλύεται ή απεγκλωβίζεται, και έκτοτε δεν ξαναδίνει ενοχλήματα. Επειδή το πρόβλημα είναι πι­θανό να λυθεί μόνο του χωρίς παρέμβαση, συχνά προτιμάται η αναμονή μετά την αρχική κρίση.

Ακόμη και αν ο ασθενής είχε επανειλημμένες κρί­σεις χολολιθίασης, ο γιατρός ίσως αναβάλει τη θε­ραπεία ή την εγχείρηση λόγω άλλων προβλημάτων υγείας. Αν η εγχείρησή σας έχει καθυστερήσει, θα πρέπει να παραμείνετε υπό την παρακολούθηση γιατρού και να του αναφέρετε αμέσως κάθε υπο­τροπή συμπτωμάτων χολολιθίασης.

Μη χειρουργική θεραπεία. Αν δεν είστε σε θέση ή δεν θέλετε να υποστείτε εγχείρηση για ενοχλήμα­τα εξαιτίας χολολιθίασης, ο γιατρός ίσως συστήσει μία από διάφορες μη παρεμβατικές μεθόδους. Προσοχή: Αν και τέτοιες μέθοδοι πιθανώς να κατα­στρέψουν τους υπεύθυνους για το πρόβλημα χο­λόλιθους, δεν μπορούν να κάνουν τίποτε για να αποτρέψουν τον σχηματισμό καινούριων.

Κάποιοι χολόλιθοι διαλύονται με λήψη χολικού άλατος, όμως η μέθοδος μπορεί να εφαρμοστεί μό­νο σε λίθους αποτελούμενους από χοληστερόλη και όχι από χολοχρωστικές. Το άλας, που λαμβάνεται ως δισκίο, διαλύει τον λίθο αυξάνοντας το επίπεδο χολικών οξέων στη χοληδόχο κύστη. Ανάλογα με το μέγεθος του, ο λίθος μπορεί να κάνει μήνες ή και χρόνια να εξαφανιστεί. Μια εξωτερική μη χειρουργι­κή τεχνική, η λιθοτριψία, χρησιμοποιεί ηχητικά κύ­ματα υψηλής συχνότητας για να θρυμματίσει τον λίθο. Στη συνέχεια δίνεται χολικό άλας, για τη διάλυ­ση των μικρών κομματιών.

Μια μέθοδος που λέγεται εξ επαφής διάλυση χρησιμοποιείται επίσης για να διαλύσει τους χολό­λιθους. Στην πραγματικότητα δεν είναι απόλυτα μη χειρουργική μέθοδος, αφού περιλαμβάνει τη διε­νέργεια μίας τομής, όμως είναι λιγότερο παρεμβα­τική από την άμεση χειρουργική αφαίρεση της χο­ληδόχου κύστης. O γιατρός εισάγει έναν καθετήρα διαμέσου της κοιλιάς, έπειτα ρίχνει ένα ειδικό φάρ­μακο κατευθείαν πάνω στον λίθο, ο οποίος σε πολ­λές περιπτώσεις διαλύεται μέσα σε λίγες ώρες.

Χειρουργική αφαίρεση της χοληδόχου κύστης. Αν και η χοληδόχος κύστη εξυπηρετεί μια ζωτική λειτουργία, δεν είναι απόλυτα απαραίτητη για μια φυσιολογική, υγιή ζωή. Συχνά, αν οι χολόλιθοι δημι­ουργούν επίμονα προβλήματα, συνιστάται πλήρης αφαίρεση του οργάνου. Αυτή η επέμβαση θεωρεί­ται μία από τις ασφαλέστερες εγχειρήσεις. Είναι επίσης η μόνη θεραπεία που εκμηδενίζει την πιθα­νότητα ανάπτυξης άλλων λίθων στο μέλλον.

Όταν έχει αφαιρεθεί η χοληδόχος κύστη, η χολή ρέει από το ήπαρ απευθείας στο λεπτό έντερο, προκαλώντας μερικές φορές πεπτικά προβλήματα. Η χολή δεν συσσωρεύεται πλέον στη χοληδόχο κύ­στη, έτσι δεν υπάρχει μία ποσότητά της συγκε­ντρωμένη ώστε να χρησιμοποιηθεί για τη διάσπαση ιδιαίτερα λιπαρών γευμάτων. Αυτή η κατάσταση ωστόσο δεν θεωρείται σοβαρή και μπορεί να περιο­ριστεί μειώνοντας απλώς τα λίπη στη διατροφή.

Μέχρι πρόσφατα, η αφαίρεση της χοληδόχου κύ­στης γινόταν με την κλασική «ανοιχτή» χειρουργική μέθοδο, που απαιτεί διενέργεια από τον χειρουργό μιας μεγάλης τομής στην κοιλιά. Οι ασθενείς χρειά­ζονταν παραμονή 2-3 ημερών στο νοσοκομείο και αρκετές εβδομάδες ανάρρωσης στο σπίτι.

Σήμερα προτιμάται η λαπαροσκοπική χολοκυ- στεκτομή, μια πολύ απλούστερη χειρουργική μέθο­δος. Ο γιατρός κάνει μια τομή ώς 1,5 cm στην κοιλιά, ύστερα με εργαλεία λεπτά σαν μολύβι αφαιρεί τη χοληδόχο. Ένα μικροσκόπιο και μια εξίσου μικρή κά­μερα ωθούνται μέσα από το άνοιγμα ώς την κύστη, επιτρέποντας στον γιατρό να βλέπει την επέμβαση.

Η λαπαροσκοπική επέμβαση έχει υψηλό ποσο­στό αποτελεσματικότητας, είναι πολύ ασφαλής και έχει μειώσει την παραμονή στο νοσοκομείο σε μία- δύο μέρες. Οι ασθενείς πονούν λιγότερο και είναι σε θέση να συνεχίσουν μια φυσιολογική ζωή σε μικρό χρονικό διάστημα. Πάντως σε παχύσαρκους ή άτο­μα με σοβαρή λοίμωξη ή φλεγμονή της χοληδόχου, συχνά προτιμάται η κλασική ανοιχτή επέμβαση.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

*

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>