Categories
SOCIAL

Η τεράστια παγκόσμια ευκαιρία της πανδημίας

Δεν έχουμε καν εμβόλιο κι εγώ ήδη βλέπω μόνο φως χωρίς τούνελ. Σε έναν πλανήτη με τρελές ανισότητες και αδικίες, κυβερνήσεις χείριστες και ανίκανες, πάνω που οι περισσότεροι άνθρωποι ξέχασαν ακόμα κι αυτά που πίστευαν παλιά και όλοι βλέπουμε να γκρεμίζονται τα “σίγουρα” εγώ είμαι αισιόδοξος. Μπορεί κάλλιστα το 2020 να είναι ορόσημο στην ιστορία της ανθρωπότητας.

Αν δεν είχαμε πιάσει πάτο πριν την πανδημία, ε, κοντά είμαστε. Η Κίνα θεριεύει με ένα χαρμάνι δικτατορίας του κρυπτοκαπιταλισμού. H τεχνητή νοημοσύνη και συγκέντρωση τεχνολογικής υπεροχής στην Καλιφόρνια μας απειλεί με τρόπους που δεν ξέρουμε καν. Το διάσημο 1% του πληθυσμού ελέγχει τον πλούτο του πλανήτη. Και άσχημα. Είχαμε την οικονομική κρίση, αλλά από το 2008 τα μέτρα που ακολούθησαν ήταν αποσπασματικά και μη κατανοητά. Ήταν μικρά μπαλώματα σε σημεία που έπρεπε να γκρεμιστούν ολόκληρες γειτονιές παλιών συστημάτων, νόμων, ιδεών και τρόπων λειτουργίας.

Οι γερές κρίσεις συχνά γεννάνε μεγάλες αλλαγές. Στην Αμερική το New Deal μετά το Κραχ. Στην Ευρώπη μετά τον 2οΠΠ η Ευρωπαϊκή Ένωση. Στα 80s πλάκωσαν οι “νεοφιλελεύθεροι” (κατ’όνομα) και πέρασαν ένα τεχνητό δίπολο στο μυαλό πολλών ανθρώπων, συνέχεια του ψυχρού πολέμου. Ή είσαι υπέρ της άκρατης φιλελεύθερης αγοράς ή είσαι κομμουνιστής. Το φυσικό συνεπακόλουθο ήταν οι λαϊκιστές και οι οργισμένοι. Οι νέοι βλέπουν το αδιέξοδο, το νιώθουν στην ανεργία, τα αδιέξοδα. Τσαντίζονται με την κλιματική αλλαγή ενώ ταυτόχρονα καταλαβαίνουν ότι αποκλείεται να πετύχουν πολλά σε τέτοιο στημένο παιχνίδι. Οι ηλικιωμένοι αναπολούν εποχές που δεν μπορούν να ξανάρθουν και ψάχνουν οικονομικά συστήματα που ούτε τότε δεν λειτουργούσαν όπως νομίζουν.

Και σε αυτή την παγκόσμια ομορφιά σκάει ο Covid19….

Από την πρώτη στιγμή, καθώς πλακώνονταν χώρες για μάσκες, έγινε προφανές ότι μπορεί να χειροτερέψει τα προβλήματα η νέα κατάσταση. Άκρατος εθνικισμός με δικαιολογία την υγεία του λαού. Οι φτωχοί ανά τον κόσμο υποφέρουν περισσότερο από τα μέτρα και τα lockdown. Οι βολεμένοι έχουν πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας και ανέσεις, κερδίζουν πάντα με τις αλλαγές γιατί είναι πιο κοντά στην πληροφόρηση και με πιο πολλά λεφτά να εκμεταλλευτούν ευκαιρίες, οι εταιρείες τεχνολογίες κερδίζουν, άλλες μεγάλες εταιρείες παίρνουν επιδόματα και οι μικρές πεθαίνουν άκλαφτες. Οι κακοί πολιτικοί δίνουν ρεσιτάλ με ανόητες παρεμβάσεις, τρελά δάνεια και υποσχέσεις που δεν μπορούν να τηρηθούν επ’αόριστο. Ακόμα χειρότερες οι ψευτοιδεολογίες που προβάλλουν μέσα σε αυτό το μπάχαλο αβεβαιότητας για να καθησυχάσουν ψηφοφόρους ή να κερδίσουν (νομίζουν) νέους.

Γενικά όπως σπείραμε θα θερίσουμε. Αλλά τέτοιες μεγάλες αλλαγές παρουσιάζουν ευκαιρίες ακόμα και για χώρες όπως η Ελλάδα όπως φάνηκε από την αρχή της πανδημίας που κλέψαμε μερικά πρωτοσέλιδα για τους χειρισμούς της κυβέρνησης. Η ψηφιακή μεταμόρφωση της χώρας δεν έγινε όπως είχα την ελπίδα ότι θα γίνει στην αρχή της πανδημίας αλλά προχωράει πολύ πιο γρήγορα χάρη σε αυτήν σε όλο αυτό το διάστημα που την έχουμε ως άλλοθι. Θα χρειαστεί υποστήριξη από μόνιμες αλλαγές στη νομοθεσία μας. Παρομοίως χρειάζεται γενναιότητα κόντρα σε κλάδους που πάντα ταλαιπωρούσαν την Ελλάδα. Δεν είναι θέμα η διάσημη “απελευθέρωση” επαγγελμάτων. Τι να πει ο συμβολαιογράφος όταν πλέον γίνονται ψηφιακά όλο και περισσότερα; Τι να προστατέψει ο ταξιτζής όταν έρχονται τα αυτοκίνητα που θα πηγαίνουν μόνα τους; Ποια κατάληψη να υποστηρίξει ο καθηγητής όταν όλο και περισσότερα παιδιά πάνε κατευθείαν σε online πτυχία ΑΕΙ οπουδήποτε στον κόσμο;

Η κυβέρνηση αλλά και οι επαγγελματικές ομάδες τώρα πρέπει να κάτσουν μαζί να βγάλουν πλάνο για τις επόμενες δεκαετίες κοιτώντας όλο τον πλανήτη και τις αλλαγές που έρχονται ή έχουν ήδη έρθει. Η πανδημία βοηθάει να πέσουν οι μάσκες, δίνει δύναμη στο μέρος της κυβέρνησης για πιο μόνιμες αλλαγές. Ειδικά αν χρησιμοποιήσει με φειδώ το όπλο της επιχορήγησης και υποστήριξης βάση μακροπρόθεσμου σχέδιου. Ακόμα και οι πιο ακραίοι φιλελεύθεροι βλέπουν την ανάγκη του Κράτους ως ρυθμιστή. Ως δανειστή όταν όλα πάνε στραβά. Ως προστάτη των αδύναμων που τώρα φαίνονται ξεκάθαρα. Δεν θα ανεχτούμε ασάφεια στην διαχείριση ρίσκου. Όπως έδειξαν ανά τον κόσμο τα συστήματα υγείας, ούτε πλήρως κρατικά μπορεί να είναι, ούτε τελείως ιδιωτικά. Ο ιός μας έδειξε τον δρόμο. Δεν χρειάζεται 200 ΜΕΘ η Ελλάδα, ούτε 100, ούτε 500. Εξαρτάται. Δεν είναι “κακή” η τηλεκπαίδευση. Ούτε πανάκεια. Χρειάζεται ευελιξία και συνδυασμό συστημάτων και οργανισμών. Όπως αναγκαστήκαμε να μάθουμε με λεπτομέρεια πόσο πολύπλοκη είναι η αντιμετώπιση ενός ιού, ας αναγκαστούμε να αποφύγουμε τα απλά φιρμάνια σε πολύπλοκα ζητήματα.

Δεν μπορεί να πληρώνει μισθούς το Κράτος για πάντα αλλά δεν θα ήταν σωστό να άφηνε να πεινάνε άνθρωποι. Πολλοί πρέπει να αλλάξουμε επαγγέλματα. Το ξέραμε καιρό τώρα. Ε, τέρμα τα ψέματα, με την πανδημία έπεσαν οι μάσκες. Δεν χρειάζεται όλοι να γίνουμε τζιμάνια προγραμματιστές. Αλλά είναι τρελό να κάνουμε σα να μην μπορεί η τεχνολογία να βελτιώσει πολύ την πραγματική παραγωγικότητά μας. Τόσα λεφτά που τύπωσαν και δανείστηκαν όλες οι χώρες θα χρειαστεί να πούνε επιτέλους για αύξηση φορολογίας των πολύ πλουσίων για να τα ξεπληρώσουν.

‘Εγινε κάτι υπέροχο με την πανδημία, πολλοί το έντυσαν όμως σα να είμαστε χίπηδες του ’60. Πράγματι ο πλανήτης πρέπει να συνεργαστεί περισσότερο. Αλλά όχι κρατώντας χέρια και τραγουδώντας. Σπάζοντας τεχνολογικά, νομικά και αγοραστικά φράγματα σε προϊόντα και υπηρεσίες με τρόπους που να είναι δίκαιοι για όλους. Και αρχίζει από όλους μας αυτό όταν σταματήσουμε τις αυταπάτες για τις ζωές και τις δουλειές μας, κόψουμε τα άλλοθι και επικεντρωθούμε στο ζουμί.

O αυτοκράτος είναι γυμνός. Τέρμα τα ψέματα, το είδαμε όλοι. Ευκαιρία να ράψουμε καλύτερα ρούχα για όλους.

Categories
ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΑ

To ουροδοχείο των φοβιων μας

“Δεν είναι αποστειρωμένο.”

Την κοίταξα.  Δεν φτάνει που είμαι νηστικός, που περίμενα τόση ώρα στην ουρά γιατί όλοι Δευτέρα πρωί κάνουν εξέταση αίματος από ότι φαίνεται, τώρα δεν της άρεσε το δοχείο μου.  Αν δεν κάνω λάθος ήταν από ελιές πράσινες.  Αυτές με το αμύγδαλο στη μέση.  Νόμιζα ότι άρεσαν στον γιο μου, αλλά τελικά έφαγε τις ελιές και εγώ όλα τα αμύγδαλα.  Δεν βλέπω κανέναν λόγο να πρέπει να αγοράζω πλαστικό ουροδοχείο.  Γυάλινο τόσα χρόνια δεν πείραζε κανέναν.  Πιο πολύ θα επηρεάσει τα αποτελέσματα που έφαγα όλα τα αμύγδαλα, παρά αν δεν το καθάρισα καλά μετά.

Αυτό που με διασκεδάζει με τέτοια αντικείμενα είναι ο τρόπος που όλοι ντρέπονται.  Τα βάζουν μέσα στο κουτί από το φαρμακείο για να μην φαίνονται.  Άλλοι τα καλύπτουν με τις συνταγές του ΙΚΑ όσο μπορούν.   Εγώ το είχα φόρα παρτίδα.  Περήφανα.  Κάθε φορά που κουνιόταν η ουρά της αναμονής, το έβαζα κι αλλού.  Στο τραπεζάκι με τα περιοδικά.  Ναι ρε, δεν έχει μικρόβια.  Είναι κλειστό!   Στον πάγκο πριν το ταμείο.  Σαν μηλοχυμός μοιάζει. Να θυμηθώ μην το πιω κατά λάθος.

Και όσο περνούσε η ώρα, τόσο πιο σημαντικό μου φαινόταν αυτό το ταπεινό ουροδοχείο.  Όταν μου έδωσαν ένα άλλο, πλαστικό, πήγα στην τουαλέτα να το φωτογραφίσω.  Σκέφτηκα μήπως μεταφέρω τα ούρα προς τιμή του μην πάει άδοξα.  Όπως τόσα άλλα πράγματα στην χώρα μου που τα πετάξαμε, βάλαμε εισαγόμενα χωρίς λόγο και αιτία.  Για κάποια προδιαγραφή, κάποιο συμφέρον.  Μια ντιρεκτίβα ήρθε, κάποιος τα έφαγε, κανείς δεν κατάλαβε γιατί και πως, όλοι ψαχνόμαστε.  Δεν μπορούμε καν να ξεμπλέξουμε αναδρομικά τις ευθύνες.

Μου είχαν κολλήσει και το όνομα στο καινούργιο.  Σάμπως το άλλο που είχε παλιά ελιές θα το μπέρδευαν;  Μόνο εγώ έφερα παλιό γυάλινο έτσι.  Είμαι ο περίεργος, ο γραφικός, ο εθνικιστής, ο κολλημένος.

Βάλ’τε μου την ταμπέλα στο κούτελο, όχι στο ουροδοχείο.

Categories
Πρακτικα

Υπέρ της αυτονόμησης της Κρήτης. Σοβαρά.

Τα αιτήματα αυτονόμησης συνήθως προέρχονται από φανατικούς ξεμωραμένους, με στρεβλή αίσθηση της ιστορίας και μακριά από οποιαδήποτε πρακτική αίσθηση του σημερινού κόσμου.  Ο οποίος “χρειάζεται ανταγωνιστικότητα, κλίμακα και ικανό μέγεθος” από μια χώρα για να ανταγωνιστεί.  Υποτίθεται.

Σωστά μεν, αλλά.  Αυτό που ξεχνάμε διαρκώς είναι ότι η οικονομία, ο πολιτισμός και η πολιτική δεν είναι το ίδιο πράγμα.  Και ούτε πρέπει να είναι.  Είναι αδύνατον να είναι πανομοιότυποι άνθρωποι σε διαφορετικές περιοχές.  Τόσο ο καιρός όσο και το περιβάλλον (δεν πιάνω καν την Ιστορία και άλλα τέτοια θέματα) μας αλλάζουν καθημερινά.

Η πρόκληση λοιπόν για την Ευρώπη, τις ΗΠΑ, την Μεγάλη Βρετανία….και την Ελλάδα είναι ίδια.  Να βρει ρόλο το Κράτος παρέχοντας μόνο τα απαραίτητα σε υποδομές χωρίς να συνθλίβει τους ανθρώπους σε μη απαραίτητα.  Πως θα τα ξεχωρίσουμε όμως χωρίς να γίνουμε “δικτάτορες” ή “φασιστερά”;  Είναι σχετικά εύκολο και όχι πολύ διαφορετικό από τον τρόπο που το κάνει μια μεγάλη ιδιωτική εταιρεία.  Ξεχωρίζουμε καλύτερα τα οικονομικά της κάθε περιοχής και κοστολογούμε καλύτερα τις παροχές του κράτους.

Πόσα νοσοκομεία χρειάζεται η Κρήτη;  Δεν έχω ιδέα.  Άλλοι κάνουν εκτιμήσεις.  Κάποιες θα είναι καλύτερες από τις άλλες.  Αλλά η εκτίμηση έτσι, από πριν, είναι ουσιαστικά πολιτική απόφαση.  Κάτι πρέπει να μετρήσουμε.  Όλοι οι πολίτες θέλουμε καλή δωρεάν υγεία.  Αλλά δεν μπορεί κάθε χωριό να έχει εξίσου πρόσβαση στα πανάκριβα μηχανήματα και άλλα καλούδια.    Πρέπει λοιπόν να μετράμε πόσοι χρειάζονται αυτό το μηχάνημα σύμφωνα με τους γιατρούς τους.  (Θα βρούμε για ζέσταμα λάθη ή παρατυπίες στην συνταγογράφηση.)   Μετά να χρεώνουμε εσωτερικά (για εμάς που τα μετράμε τουλάχιστον) με κάποιο ποσό  το μηχάνημα.

Σε ελάχιστο χρονικό διάστημα θα έχουμε έναν χάρτη που θα μας δείχνει που είναι καλύτερα να παρκάρουμε το μηχάνημα.  Και μέτρια δουλειά να γίνει στην κοστολόγηση, θα μας πει επίσης πότε αξίζει να αγοράσουμε δεύτερο μηχάνημα αντί να αναγκάζουμε τους πολίτες να ταξιδεύουν.  Με παρόμοιο τρόπο μπορούμε να επιμερίσουμε τα πάντα.  Από το κόστος δημιουργίας και εκτύπωσης σχολικών βιβλίων, ως τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις των εργοστασίων της ΔΕΗ στην Κοζάνη.

Οπότε το θέμα δεν είναι δημοψήφισμα τύπου “όλα ή τίποτα”.   Ούτε για την Κρήτη, ούτε για την Ελλάδα, ούτε για την Σκωτία.  Το θέμα είναι να γίνουν πιο διαφανείς οι χρεώσεις και τα έξοδα των υπηρεσιών που απαιτούμε σαν πολίτες.   Θέλουν ελεύθερη οπλοφορία οι Κρητικοί;  Βεβαίως!  Να πληρώσουν και τυχόν σχετιζόμενα κόστη.   Θέλουν άλλα σχολεία στην Θράκη;  Κανένα πρόβλημα.  Αρκεί να ξέρουμε πόσο μας κοστίζει η παροχή της Παιδείας μπορούμε να συζητήσουμε οποιοδήποτε σενάριο.  Δεν χρειάζεται να είναι “φιλελεύθερο” έτσι όπως το υπονοούν με αρνητικό τρόπο πολλοί.   Απλά να ξέρουμε τι συζητάμε.

Μπορεί κάλλιστα να κρίνει μια τοπική αυτοδιοίκηση ή και η κεντρική βουλή ότι αξίζει για κάποιος λόγους (εθνικούς, ιστορικούς, μακροπρόθεσμα) να επιχορηγεί περισσότερο μια δραστηριότητα για κάποιο διάστημα.   Αλλά να είναι συγκεκριμένα.  Χωρίς αγκυλώσεις και ταμπού, βασισμένο σε ανάγκες και σχέδιο για το μέλλον.  Περισσότερη αυτονομία λοιπόν στην Κρήτη.  Και στην Ελλάδα, την Ουαλία ή την Κορσική.   Αν γίνει σωστά ο επιμερισμός των δραστηριοτήτων του κράτους θα είναι προφανές και πότε (αν) αξίζει να δημιουργηθούν νέα σύνορα.

Γιατί είναι αστείο να μιλάμε για αυτονομήσεις σε μια εποχή που η έννοια τους κράτους ουσιαστικά καταργείται από την παγκοσμιοποίηση.  Ζητούμενο είναι η ανθρώπινη ευτυχία.  Μακροπρόθεσμα και με κεντρικά φιρμάνια δεν έρχεται ποτέ αυτή.  Πληρώνουμε φόρους για κάποιες υπηρεσίες.  Αυτές τώρα είναι από σχετικά καλές (ακόμα στην υγεία σε σχέση με πολλές χώρες), μέτριες (πχ οι δρόμοι) ή τελείως χάλια.  Όσο ακούμε απλά για “αριστερά” και “δεξιά” και μας πετάνε τέτοια στάχτη στα μάτια, δεν θα προκόψουμε ποτέ.

 

Categories
Ιστορια

Παγκοσμιοποίηση σε ένα μπουκάλι

Οι εκτός Ηνωμένων Πολιτειών επιχειρήσεις της εταιρίας ανα­πτύχθηκαν ραγδαία στα τέλη της δεκαετίας του ’40 και μέχρι το 1950 το ένα τρίτο των κερδών της προερχόταν από χώρες του εξω­τερικού. Η αύξηση αυτή συνέπεσε με τη διόγκωση της αμερικανι­κής πολιτικής επιρροής και την ανάληψη ηγετικής θέσης στη μά­χη εναντίον του κομουνισμού από τις ΗΠΑ, καθώς και με τη χρη­ματοδοτούμενη από την Αμερική πρωτοβουλία ανασυγκρότησης της Ευρώπης, το γνωστό Σχέδιο Μάρσαλ. Όσοι αντιτίθεντο στην αύξηση της αμερικανικής δύναμης, θεωρώντας το Σχέδιο Μάρσαλ ιμπεριαλισμό με άλλο όνομα, βρήκαν στην κόκα κόλα έτοιμο στό­χο ια τα πυρά τους. Ο όρος «αποικιοκρατία της κόκας» (Coca- Colonization) χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά από τους Γάλλους αριστερούς, που οργάνωσαν μια τεράστια εκστρατεία ενάντια στην ίδρυση καινούργιων εργοστασίων κόκα κόλας στην πατρίδα τους. Η εμφάνισή τους, διατείνονταν, θα είχε καταστροφικές συνέπειες για την εγχώρια παραγωγή κρασιού και μεταλλικού νερού· πολλοί εισηγήθηκαν να τεθεί το αναψυκτικό εκτός νόμου, με την αιτιολο­γία ότι ήταν δηλητηριώδες. Γεγονός που προκάλεσε κατακραυγή στην Αμερική, με τις εφημερίδες να ζητούν τη διακοπή του Σχεδί­ου Μάρσαλ για τους αχάριστους Γάλλους. Οι υπεύθυνοι της εται­ρίας παρατήρησαν ότι το ποτό προφανώς δεν είχε επηρεάσει αρ­νητικά την υγεία των Αμερικανών στρατιωτών που ελευθέρωσαν τη Γαλλία.

Οι γαλλικές εφημερίδες απάντησαν αναλόγως· η Le Monde προειδοποιούσε ότι «κινδυνεύει η ηθική της Γαλλίας». Γάλ­λοι διαδηλωτές αναποδογύρισαν φορτηγά με κόκα κόλα και έσπα- οαν μπουκάλια. Αλλά στο τέλος οι διαμαρτυρίες δεν κατάφεραν να σταματήσουν την επέλαση του αναψυκτικού. Απεναντίας έκα­ναν δωρεάν διαφήμιση, προσδίδοντας στο ποτό τη γοητεία του γ ζωτικού και του απαγορευμένου.

Ακολούθησαν παρόμοιες εκστρατείες και σε άλλες χώρες. Οι κομουνιστές ακτιβιστές διατείνονταν ότι η κόκα κόλα ήταν επι­σφαλής για την υγεία και ότι η εξάπλωσή της θα «μόλυνε» τα ευ­ρωπαϊκά κράτη με τις αμερικανικές πολιτιστικές αξίες. Στο πλευ­ρό τους βρίσκονταν ζυθοποιοί, κατασκευαστές αναψυκτικών και εμφιαλωτές μεταλλικού νερού, που έτριβαν τα χέρια τους με την υστερία που ξεσήκωναν οι κομουνιστές. Οι Αυστριακοί κομουνι­στές ισχυρίζονταν ότι το παράρτημα της κόκα κόλας στη χώρα τους μπορούσε να μετατραπεί σε ατομικό εργοστάσιο. Οι Ιταλοί διατείνονταν ότι η κόκα κόλα ασπρίζει τα μαλλιά των παιδιών μέ­σα σε μια νύχτα. Η εταιρία συνέχισε ήρεμα την επέκτασή της, αρ­νούμενη να απαντήσει στις κατηγορίες, με την πεποίθηση ότι η άμεση επαφή με το προϊόν θα έπειθε τους καταναλωτές. Ο πρόε­δρος της εταιρίας Ρόμπερτ Γούντραφτ εξήγησε ο ίδιος τον αντα­γωνισμό των κομουνιστών κατά της κόκα κόλας, παρατηρώντας ότι το αναψυκτικό ήταν «η ουσία του καπιταλισμού». Αλλά με τη διάδοση του ποτού η εξωφρενική κινδυνολογία – όπως το ότι προ­καλούσε ανικανότητα, καρκίνο ή στειρότητα – καταλάγιασε.

Το 1959 ο Αμερικανός αντιπρόεδρος Ρίτσαρντ Νίξον επισκέ­φθηκε τη Μόσχα, όπου αντάλλαξε προσβολές με τον Σοβιετικό πρωθυπουργό Νικίτα Χρουστσόφ σε μια ειδική εμπορική έκθεση που παρουσίαζε τα αμερικανικά προϊόντα. Σε ένα μικρό θρίαμβο δημοσίων σχέσεων για την PespiCo, ο Νίξον και ο Χρουστσόφ στά­θηκαν μπροστά από το σταντ της εταιρίας και φωτογραφήθηκαν πίνοντας πέπσι. Αλλά όταν το 1965 η κόκα κόλα άρχισε να ερευνάτην ενδεχόμενη επέκτασή της στη Ρωσία, πίσω από το Σιδηρούν Παραπέτασμα, όπου την περίμενε μια τεράστια δονητική αγορά, έπεσε πάνω σε τοίχο. Η ύπαρξη ιδιωτικών εταιριών απαγορι ιιόταν στα κομουνιστικά κράτη· έτσι, η κυβέρνηση θα γινόταν συνεταίροι, της εταιρίας και θα καρπωνόταν τα κέρδη. Με τον πόλεμο ion Βιετνάμ σε εξέλιξη, ακούστηκαν διαμαρτυρίες ότι το κλείσιμο μκιι, τέτοιας συμφωνίας θα σήμαινε, ουσιαστικά, τη χρηματοδότηση ton κομουνιστή εχθρού. Έτσι η εταιρία εγκατέλειψε γρήγορα τα σχέδιά της.

Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Ρίτσαρντ Νίξον και ο Σοβιετικός πρωθυπουργός Νικίτα Χρουστσόφ μπροστά στο σταντ της πέπσι στην Εμπορική και Πολιτιστική Έκθεση των ΗΠΑ στη Μόσχα το 1959.

Μ’ αυτό τον τρόπο έμενε ανοιχτός ο δρόμος για την Pepsi, Όταν έχασε στις εκλογές για κυβερνήτης της Καλιφόρνιας ι ο 1962, ο Νίξον έγινε μέλος της νομικής εταιρίας της πέπσι και πρέσβης του αναψυκτικού στο εξωτερικό. Ανέγγιχτη όπως ήταν από την αντικομουνιστική προπαγάνδα, η πέπσι είχε περισσότερες πιθανότητες να επεκταθεί mo ανατολικό μπλοκ. Ίδρυσε εργοστάσια οιη Ρουμανία το 1965 και, με τη βοήθεια του Νίξον, άρχισε να πω­λείται στη Ρωσία, όπου της χορηγήθηκε αποκλειστική άδεια το 1972. Η κόκα κόλα φαινόταν έτοιμη να μπει στο παιχνίδι το 1980, όταν ανακηρύχθηκε επίσημο αναψυκτικό των Ολυμπιακών Αγώ­νων της Μόσχας την ίδια χρονιά. Αλλά ο πρόεδρος Τζίμι Κάρτερ κήρυξε αμερικανικό μποϊκοτάζ των αγώνων, σε αντίποινα για τη σοβιετική εισβολή στο Αφγανιστάν, και η κόκα κόλα έμεινε πάλι με άδεια χέρια.

Τελικά, όμως, η αποτυχία της κόκα κόλας να εδραιωθεί στις χώρες του ανατολικού μπλοκ απέβη υπέρ της. Το τείχος του Βερο­λίνου έπεσε το 1989, προαναγγέλλοντας την πτώση των κομουνι­στικών καθεστώτων σε όλη την ανατολική Ευρώπη και τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης το 1991. Καθώς οι Ανατολικογερμανοί ξε­χύνονταν μέσα από το τείχος στο Δυτικό Βερολίνο, το πρώτο που αντίκριζαν ήταν η κόκα κόλα. «Βρεθήκαμε να καλωσορίζουμε τους νεοφερμένους με μπανάνες, κόκα κόλες, λουλούδια και ό,τι άλλο βρωμούσε δυτικό καπιταλισμό», ανακαλεί ένα αυτόπτης μάρτυ­ρας. Οι Ανατολικογερμανοί σχημάτιζαν ουρές για να αγοράσουν κόκα κόλα με το κασόνι απευθείας από το εργοστάσιο. Μαζί με τα συστήματα hi-fi, τις τηλεοράσεις, τα ψυγεία και άλλα καταναλωτι­κά αγαθά, η κόκα κόλα βρισκόταν στις πρώτες θέσεις της λίστας με τα προϊόντα που αγόραζαν οι Ανατολικογερμανοί. Η πτώση του κομουνισμού έστρεψε την επιτυχία της πέπσι πίσω από το Σιδη­ρούν Παραπέτασμα εναντίον της. Οι περισσότεροι καταναλωτές τη θεωρούσαν τοπική μάρκα, συνδεδεμένη με το παλιό καθεστώς, ενώ η κόκα κόλα φάνταζε φρέσκια, εξωτική, ένα σύμβολο ελευθε­ρίας. Μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του ’90 η κόκα κόλα είχε ξεπε­ράσει την πέπσι σε πωλήσεις στις χώρες του πρώην ανατολικού μπλοκ.

(Από το βιβλίο “Η ιστορία του κόσμου σε 6 ποτήρια” του Tom Standage – πιο σοβαρά θέματα υγείας με την Κόκα Κόλα θα βρείτε εδώ )