Categories
SOCIAL

Η τεράστια παγκόσμια ευκαιρία της πανδημίας

Δεν έχουμε καν εμβόλιο κι εγώ ήδη βλέπω μόνο φως χωρίς τούνελ. Σε έναν πλανήτη με τρελές ανισότητες και αδικίες, κυβερνήσεις χείριστες και ανίκανες, πάνω που οι περισσότεροι άνθρωποι ξέχασαν ακόμα κι αυτά που πίστευαν παλιά και όλοι βλέπουμε να γκρεμίζονται τα “σίγουρα” εγώ είμαι αισιόδοξος. Μπορεί κάλλιστα το 2020 να είναι ορόσημο στην ιστορία της ανθρωπότητας.

Αν δεν είχαμε πιάσει πάτο πριν την πανδημία, ε, κοντά είμαστε. Η Κίνα θεριεύει με ένα χαρμάνι δικτατορίας του κρυπτοκαπιταλισμού. H τεχνητή νοημοσύνη και συγκέντρωση τεχνολογικής υπεροχής στην Καλιφόρνια μας απειλεί με τρόπους που δεν ξέρουμε καν. Το διάσημο 1% του πληθυσμού ελέγχει τον πλούτο του πλανήτη. Και άσχημα. Είχαμε την οικονομική κρίση, αλλά από το 2008 τα μέτρα που ακολούθησαν ήταν αποσπασματικά και μη κατανοητά. Ήταν μικρά μπαλώματα σε σημεία που έπρεπε να γκρεμιστούν ολόκληρες γειτονιές παλιών συστημάτων, νόμων, ιδεών και τρόπων λειτουργίας.

Οι γερές κρίσεις συχνά γεννάνε μεγάλες αλλαγές. Στην Αμερική το New Deal μετά το Κραχ. Στην Ευρώπη μετά τον 2οΠΠ η Ευρωπαϊκή Ένωση. Στα 80s πλάκωσαν οι “νεοφιλελεύθεροι” (κατ’όνομα) και πέρασαν ένα τεχνητό δίπολο στο μυαλό πολλών ανθρώπων, συνέχεια του ψυχρού πολέμου. Ή είσαι υπέρ της άκρατης φιλελεύθερης αγοράς ή είσαι κομμουνιστής. Το φυσικό συνεπακόλουθο ήταν οι λαϊκιστές και οι οργισμένοι. Οι νέοι βλέπουν το αδιέξοδο, το νιώθουν στην ανεργία, τα αδιέξοδα. Τσαντίζονται με την κλιματική αλλαγή ενώ ταυτόχρονα καταλαβαίνουν ότι αποκλείεται να πετύχουν πολλά σε τέτοιο στημένο παιχνίδι. Οι ηλικιωμένοι αναπολούν εποχές που δεν μπορούν να ξανάρθουν και ψάχνουν οικονομικά συστήματα που ούτε τότε δεν λειτουργούσαν όπως νομίζουν.

Και σε αυτή την παγκόσμια ομορφιά σκάει ο Covid19….

Από την πρώτη στιγμή, καθώς πλακώνονταν χώρες για μάσκες, έγινε προφανές ότι μπορεί να χειροτερέψει τα προβλήματα η νέα κατάσταση. Άκρατος εθνικισμός με δικαιολογία την υγεία του λαού. Οι φτωχοί ανά τον κόσμο υποφέρουν περισσότερο από τα μέτρα και τα lockdown. Οι βολεμένοι έχουν πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας και ανέσεις, κερδίζουν πάντα με τις αλλαγές γιατί είναι πιο κοντά στην πληροφόρηση και με πιο πολλά λεφτά να εκμεταλλευτούν ευκαιρίες, οι εταιρείες τεχνολογίες κερδίζουν, άλλες μεγάλες εταιρείες παίρνουν επιδόματα και οι μικρές πεθαίνουν άκλαφτες. Οι κακοί πολιτικοί δίνουν ρεσιτάλ με ανόητες παρεμβάσεις, τρελά δάνεια και υποσχέσεις που δεν μπορούν να τηρηθούν επ’αόριστο. Ακόμα χειρότερες οι ψευτοιδεολογίες που προβάλλουν μέσα σε αυτό το μπάχαλο αβεβαιότητας για να καθησυχάσουν ψηφοφόρους ή να κερδίσουν (νομίζουν) νέους.

Γενικά όπως σπείραμε θα θερίσουμε. Αλλά τέτοιες μεγάλες αλλαγές παρουσιάζουν ευκαιρίες ακόμα και για χώρες όπως η Ελλάδα όπως φάνηκε από την αρχή της πανδημίας που κλέψαμε μερικά πρωτοσέλιδα για τους χειρισμούς της κυβέρνησης. Η ψηφιακή μεταμόρφωση της χώρας δεν έγινε όπως είχα την ελπίδα ότι θα γίνει στην αρχή της πανδημίας αλλά προχωράει πολύ πιο γρήγορα χάρη σε αυτήν σε όλο αυτό το διάστημα που την έχουμε ως άλλοθι. Θα χρειαστεί υποστήριξη από μόνιμες αλλαγές στη νομοθεσία μας. Παρομοίως χρειάζεται γενναιότητα κόντρα σε κλάδους που πάντα ταλαιπωρούσαν την Ελλάδα. Δεν είναι θέμα η διάσημη “απελευθέρωση” επαγγελμάτων. Τι να πει ο συμβολαιογράφος όταν πλέον γίνονται ψηφιακά όλο και περισσότερα; Τι να προστατέψει ο ταξιτζής όταν έρχονται τα αυτοκίνητα που θα πηγαίνουν μόνα τους; Ποια κατάληψη να υποστηρίξει ο καθηγητής όταν όλο και περισσότερα παιδιά πάνε κατευθείαν σε online πτυχία ΑΕΙ οπουδήποτε στον κόσμο;

Η κυβέρνηση αλλά και οι επαγγελματικές ομάδες τώρα πρέπει να κάτσουν μαζί να βγάλουν πλάνο για τις επόμενες δεκαετίες κοιτώντας όλο τον πλανήτη και τις αλλαγές που έρχονται ή έχουν ήδη έρθει. Η πανδημία βοηθάει να πέσουν οι μάσκες, δίνει δύναμη στο μέρος της κυβέρνησης για πιο μόνιμες αλλαγές. Ειδικά αν χρησιμοποιήσει με φειδώ το όπλο της επιχορήγησης και υποστήριξης βάση μακροπρόθεσμου σχέδιου. Ακόμα και οι πιο ακραίοι φιλελεύθεροι βλέπουν την ανάγκη του Κράτους ως ρυθμιστή. Ως δανειστή όταν όλα πάνε στραβά. Ως προστάτη των αδύναμων που τώρα φαίνονται ξεκάθαρα. Δεν θα ανεχτούμε ασάφεια στην διαχείριση ρίσκου. Όπως έδειξαν ανά τον κόσμο τα συστήματα υγείας, ούτε πλήρως κρατικά μπορεί να είναι, ούτε τελείως ιδιωτικά. Ο ιός μας έδειξε τον δρόμο. Δεν χρειάζεται 200 ΜΕΘ η Ελλάδα, ούτε 100, ούτε 500. Εξαρτάται. Δεν είναι “κακή” η τηλεκπαίδευση. Ούτε πανάκεια. Χρειάζεται ευελιξία και συνδυασμό συστημάτων και οργανισμών. Όπως αναγκαστήκαμε να μάθουμε με λεπτομέρεια πόσο πολύπλοκη είναι η αντιμετώπιση ενός ιού, ας αναγκαστούμε να αποφύγουμε τα απλά φιρμάνια σε πολύπλοκα ζητήματα.

Δεν μπορεί να πληρώνει μισθούς το Κράτος για πάντα αλλά δεν θα ήταν σωστό να άφηνε να πεινάνε άνθρωποι. Πολλοί πρέπει να αλλάξουμε επαγγέλματα. Το ξέραμε καιρό τώρα. Ε, τέρμα τα ψέματα, με την πανδημία έπεσαν οι μάσκες. Δεν χρειάζεται όλοι να γίνουμε τζιμάνια προγραμματιστές. Αλλά είναι τρελό να κάνουμε σα να μην μπορεί η τεχνολογία να βελτιώσει πολύ την πραγματική παραγωγικότητά μας. Τόσα λεφτά που τύπωσαν και δανείστηκαν όλες οι χώρες θα χρειαστεί να πούνε επιτέλους για αύξηση φορολογίας των πολύ πλουσίων για να τα ξεπληρώσουν.

‘Εγινε κάτι υπέροχο με την πανδημία, πολλοί το έντυσαν όμως σα να είμαστε χίπηδες του ’60. Πράγματι ο πλανήτης πρέπει να συνεργαστεί περισσότερο. Αλλά όχι κρατώντας χέρια και τραγουδώντας. Σπάζοντας τεχνολογικά, νομικά και αγοραστικά φράγματα σε προϊόντα και υπηρεσίες με τρόπους που να είναι δίκαιοι για όλους. Και αρχίζει από όλους μας αυτό όταν σταματήσουμε τις αυταπάτες για τις ζωές και τις δουλειές μας, κόψουμε τα άλλοθι και επικεντρωθούμε στο ζουμί.

O αυτοκράτος είναι γυμνός. Τέρμα τα ψέματα, το είδαμε όλοι. Ευκαιρία να ράψουμε καλύτερα ρούχα για όλους.

Categories
SOCIAL

#MeToo – η μεγάλη ευκαιρία που θα πετάξουμε

Η χρονιά μας άρχισε με έναν φαλλοκράτη, σεξιστή, ξεδιάντροπα χυδαίο μαλάκα να ορκίζεται πρόεδρος των ΗΠΑ.  Έκλεισε με ένα καταιγιστικό τρίμηνο καταγγελιών. Πανίσχυροι άντρες σε θέσεις κλειδιά πήραν τον δρόμο του Weinstein και γκρεμίστηκαν. Θα έλεγε κανείς ότι ήρθε η ώρα.

“Μπαμπά, γιατί λες ότι είσαι φεμινιστής;”
-Επειδή είμαι. Το κίνημα του φεμινισμού βοήθησε σημαντικά την ανθρωπότητα κατά τη γνώμη μου σε ένα σωρό τομείς.
“Ναι, αλλά αυτές δεν είναι όλες κάτι αξύριστες χωρίς σουτιέν που μισούνε τους άντρες;”
-Όχι αγάπη μου. Ο φεμινισμός, όπως όλα τα κινήματα έχει υποφέρει από σχίσματα, υπερβολές και τεράστια λάθη που έγιναν στο όνομά του. Αλλά παραμένει σημαντικός και επίκαιρος.

Έχει έρθει η ώρα να αντιμετωπίσουμε το πρόβλημα λοιπόν; Φοβάμαι πως όχι. Δεν είμαστε έτοιμοι. Και η απόδειξη είναι στα χείλη μας. Ή μάλλον στα χείλη τόσων γυναικών που ακόμα καπνίζουν. Περισσότερο από ποτέ. Και δεν καπνίζουν ως απόδειξη χειραφέτησης. Καπνίζουν γιατί πέφτουν στην παγίδα που δεν είδαν.
Η φόρα που πήρε η κοινωνία μας αυτό το τρίμηνο με το #metoo και τις επώνυμες καταγγελίες δυστυχώς θα μείνει από ατμό πριν γίνει κάτι. Σαν τις απαγορεύσεις του τσιγάρου στην Ελλάδα, θα μείνει στα λόγια και θα πισωγυρίσουμε. Σε 10, 20, 30 χρόνια που με το καλό θα έχει γίνει κάποια ουσιαστική αλλαγή θα το περιγράφουμε κάπως έτσι. Ως μια άκυρη εκκίνηση.

Πρώτα από όλα, στο όνομα της πολιτικής ορθότητας θα γίνουν λάθη. Θα κατηγορήσουν άδικα κάποιον. Θα βγει μια αντιπαθητική και θα το παρακάνει. Η κοινωνία δεν αλλάζει έτσι. Η “φάση-Weinstein” θα μείνει στην ιστορία ως απλά ένα από τα πρώτα στάδια αναγνώρισης του προβλήματος από κάποιες κοινωνίες. Γιατί βέβαια δεν είναι το θέμα ότι μιλάει χυδαία ή χουφτώνει ένας άντρας με εξουσία. Το μόνιμο πρόβλημα είναι ότι η κοινωνία μας δεν εκμεταλλεύεται όλους τους ανθρώπους χωρίς διακρίσεις ώστε να φτάνει στο σωστό πόστο το άτομο με τα σωστά χαρίσματα. Ισχύει στις επιχειρήσεις, στην πολιτική και σε πολλούς τομείς. Το φύλο, η φυλή και ένα σωρό άλλα πράγματα μας βραχυκυκλώνουν. Μας βολεύουν ως άλλοθι.

Ακριβώς όπως με το τσιγάρο. Κάποιοι άνθρωποι κάνουν λογικές υπερβάσεις και ακροβατικά παραλογισμού για να το δικαιολογήσουν στον εαυτό τους και στους άλλους. Talk the talk, now walk the walk που λένε στην Αμερική.  Κορίτσια, με τσιγάρο στο χέρι, αντιγράφοντας ότι χειρότερο από αντρικό σωβινισμό σε γυναικεία βερσιόν και αν μείνουμε μόνο σε λόγια και μαγκιές μεταξύ σας δεν πάμε πουθενά.  Χρειαζόμαστε το κάτι παραπάνω σας και το χρειαζόμαστε τώρα πιο πολύ από ποτέ.

Categories
Νομοθεσια

Ανθηρή η αρωματική χλωρίδα, μαραμένη η αξιοποίησή της

Μολονότι η Ελλάδα διαθέτει χιλιάδες αρωματικά φυτά και βότανα και θα μπορούσε να είναι σήμερα παγκόσμιος κολοσσός στη βιομηχανία φυσικών καλλυντικών, μόλις τις τελευταίες δεκαετίες έβαλε πλώρη, πρώτα για να πείσει την ελληνική αγορά κι έπειτα για να διεισδύσει στις διεθνείς, έχοντας απέναντί της γιγάντιες πολυεθνικές εταιρείες, που κυριαρχούν στα συμβατικά καλλυντικά.

Εξαιτίας της κυριαρχίας της χημείας στον 20ό αιώνα, το ενδιαφέρον του αγροτικού πληθυσμού για τα αρωματικά φυτά και βότανα για πολλά χρόνια παρέμενε περιορισμένο και μόνο για οικιακή χρήση, κυρίως για αφεψήματα και όχι για καλλυντικά. Το ενδιαφέρον για τα αρωματικά βότανα και φυτά αναζωπυρώθηκε τα τελευταία χρόνια με την αλλαγή νοοτροπίας που οδήγησε στην ορθολογικότερη εκμετάλλευση των φυσικών πόρων και στον περιορισμό της χρήσης χημικών πρόσθετων στην κοσμητολογία.

Βιοποικιλότητα

Η χώρα μας είναι απ’τις πλουσιότερες της Ευρώπης και του κόσμου σε βιοποικιλότητα, εξηγεί η Ελένη Μαλούπα, ερευνήτρια του ΕΘΙΑΓΕ, υπεύθυνη του Βαλκανικού Βοτανικού Κήπου Κρουσσίων και εθνική εκπρόσωπος για τη διατήρηση των αυτοφυών εκτός τόπου.

«Τα αυτοφυή φυτά της Ελλάδας είναι περίπου 6.000 φυτικά είδη και υποείδη, τα οποία αποτελούν σχεδόν το 50% των αυτοφυών φυτών της Ευρώπης! Εξ αυτών, τα 700 είδη είναι ενδημικά, δηλαδή δεν τα βρίσκουμε πουθενά αλλού στον κόσμο, ενώ περίπου 20% είναι αρωματικά ή και φαρμακευτικά φυτά. Σημαντικός αριθμός των ελληνικών φυτικών ειδών παρουσιάζουν πτητικά συστατικά, που κυρίως ανήκουν στην ομάδα των τερπενίων και είναι υπεύθυνα για τις αρωματικές τους ιδιότητες», λέει.

Στην Αγγλία ευδοκιμούν μόλις 800 είδη και υποείδη φυτών και η Ελλάδα είναι η 3η χώρα σε παγκόσμια κατάταξη, δεδομένου του αριθμού ενδημικών φυτών, ανάλογα με το γεωγραφικό της μέγεθος!

Βεβαίως, η απουσία πολιτικής βούλησης και στρατηγικού σχεδιασμού για δεκαετίες, σε συνδυασμό με τα γνωστά βαρίδια της ελληνικής πραγματικότητας (γραφειοκρατία, πολυνομία, προβλήματα στην αδειοδότηση), άφησε στην τύχη τους και χωρίς κατάρτιση τους αγρότες, που θα μπορούσαν σήμερα να έχουν ένα αξιοπρεπές εισόδημα από καλλιεργήσιμα ελληνικά αρωματικά βότανα και φυτά. Το μέγεθος της ελληνικής αγοράς είναι 5 φορές μικρότερο από το μέσο ευρωπαϊκό, ενώ ανοιχτή πληγή παραμένει η παράνομη συλλογή ελληνικών βοτάνων από ξένες εταιρείες, μέσω τρίτων.

Μελέτη

Βοτανοσυλλέκτες, παραγωγοί, γεωπόνοι, φυτωριούχοι ώς και βιομήχανοι παλεύουν μόνοι τους σε μια παγκοσμιοποιημένη αγορά άκρως ανταγωνιστική, όπου οι τρίτες χώρες εισέρχονται με κακής ποιότητας προϊόντα, κοστίζουν όμως 10 φορές λιγότερο, είτε διότι δεν είναι βιολογικά είτε λόγω μεροκάματων πείνας.

Το 2002, έγινε ολοκληρωμένη μελέτη απ’το Γεωπονικό Πανεπιστήμιο και το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας για τις «Επενδυτικές δυνατότητες των αρωματικών φυτών». Εκτοτε, ελάχιστα πράγματα άλλαξαν όσον αφορά τη δημιουργία υποδομών για ενδιαφερόμενους επενδυτές (παρατηρητήριο, βάση δεδομένων, θεσμικό πλαίσιο κ.λπ.). Μέχρι σήμερα δεν υπάρχει συμβουλευτική υπηρεσία στον αγροτικό τομέα, παρ’ ότι επίκειται να θεσμοθετηθεί, ενώ με τη μεταφορά αρμοδιοτήτων στις Περιφέρειες, υποστηρίζουν αγρότες, η ανοργανωσιά μεγάλωσε.

Κράτη, ακόμη και γειτονικά, παρεμβαίνουν σε διεθνείς εκθέσεις για τη συμμετοχή εταιρειών του κλάδου, παρέχοντας επιχορηγήσεις, υλικό, τεχνική υποστήριξη, κ.λπ. Στην Ελλάδα, τονίζουν παραγωγοί, συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο. Το κόστος συμμετοχής σε εκθέσεις είναι δυσβάσταχτο με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την ανταγωνιστικότητα και την εικόνα μας στη διεθνή αγορά.

Δειλά βήματα

Τις τελευταίες δεκαετίες έγιναν δειλά βήματα, στο πλαίσιο κυρίως της συμβολαιακής γεωργίας, δηλαδή από ιδιώτες-αγρότες, αγροτικούς συνεταιρισμούς και συλλέκτες βοτάνων, που υπογράφουν με ελληνικές εταιρείες ότι η παραγωγή τους θ’απορροφηθεί. Ο Αγροτικός Συνεταιρισμός Αρωματικών Φυτών Αγρινίου «Ανθήρ» συστάθηκε από Ομάδα Παραγωγών της περιοχής, αφού η καπνοκαλλιέργεια σταμάτησε. Η Ενωση Αγροτικών Συνεταιρισμών Ρεθύμνου έχει δημιουργήσει υποδομές για αρωματικά φυτά και βότανα, τα οποία προορίζονται για φαρμακευτική χρήση, οι μαστιχοπαραγωγοί της Χίου κι οι κροκοπαραγωγοί της Κοζάνης έχουν κάνει σημαντικά βήματα, ενώ υπάρχουν διάσπαρτοι ιδιώτες μικροί παραγωγοί.

Τα αρωματικά φυτά δεν αποδίδουν αμέσως παραγωγή· γεγονός που ιδίως για τους μικρούς παραγωγούς θέτει ζήτημα επιβίωσης. Ο αγροτικός κόσμος κατά κανόνα δεν θέλησε ν’ασχοληθεί με τα αρωματικά φυτά και γι’άλλους λόγους: άγνοια, αδυναμία απορρόφησης της παραγωγής στον δευτερογενή τομέα, μικρό εισόδημα, υψηλό κοστολόγιο, απουσία επιδοτήσεων και υποδομών, αδυναμία σύνδεσης του προϊόντος με τον τουρισμό.

«Η άγνοια μάλιστα ωθεί συχνά Ελληνες και ξένους να κακοποιούν τον εθνικό μας πλούτο, συλλέγοντας άτσαλα ακόμη και τη γνωστή σε όλους μας ρίγανη, που χρησιμοποιείται, πέρα από τη μαγειρική και την ιατρική και στην αρωματοποιία», εξηγεί η Ελένη Μαλούπα.

Σημαντικά περιθώρια ανάπτυξης στο πλαίσιο της συμβολαιακής γεωργίας υπάρχουν για: θυμάρι, φασκόμηλο, χαμομήλι, ταραξάκο, υπερικό (βαλσαμόχορτο), λουίζα, βαλεριάνα, λεβάντα και τσάι του βουνού.

Το ελληνικό καλλυντικό προέρχεται κατά κανόνα από βιολογικές καλλιέργειες και η παραγωγή του κοστίζει 10 φορές περισσότερο.

Ηγετικό ρόλο στην παραγωγή και αξιοποίηση αρωματικών φυτών κατέχουν οι χώρες της Ασίας, ενώ ΗΠΑ, Γερμανία, Ιαπωνία και Γαλλία αποτελούν τους κύριους αγοραστές. Τα μεγαλύτερα κέντρα εμπορίου είναι η Νέα Υόρκη, το Τόκιο και το Αμβούργο.